|
Vanilya: (Vanilya
planofolia / Vanilla plant / Vanillier)
Kullanıldığı
yerler:Vücudu
kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. Sinir bozukluğunu giderir. Hazmı kolaylaştırır.
Bronşları temizler ve öksürük söktürür. Ruhi bunalımı dindirir.
Vişne:
(Sauerkirschbaum
/ Griottier / Morello cherry / Eksi kiraz / Prunus cerasus / Sour cherriy)
Nisan-Mayıs ayları
arasında beyaz renkli çiçekler açan, 2-10 m yüksekliginde ağaçlar. Gövdeleri
koyu gri renkli ve dallar aşağı doğru sarkıktır. Yapraklar kısa saplı, tüysüz,
parlak yeşil, kenarları dişli, ucu sivridir. Çiçekler yapraklardan önce açar ve
kısa sürgünlerin ucunda, şemsiyemsi çiçek durumları teşkil ederler. Çiçek
sapları uzun, çiçek tablası çanak seklindedir. Meyve olgunlukta tek tohum ihtivâ
eden, küre seklinde koyu kırmızı renkli, ekşi lezzetli bir trupa tipidir. Vatanı
Anadolu ve Balkanlardır.
Kullanıldığı
yerler: Meyvelerinde
sekerler, elma ve limon asidi, vitamin A ve C, meyve sapları ve gövde kabuğunda
tanen ve potasyum tuzları vardır. Vişne ağacı kabukları kabız edici ve ateş
düşürücü etkiye sâhiptir. Meyve sapları ise idrar söktürücü olarak kullanılır.
Meyveleri tâze olarak yenebildiği gibi, şerbet, şurup ve reçel imâlinde de
kullanilir.
Yaban mersini:
(Ayı üzümü /
Keçiyemişi / Vaccinum mytillus / Cranberry / Airelle)
Fundagiller
familyasından, 20 - 50 cm boyunda, çok dallı, odunsu bir bitkidir. Karadeniz
bölgesinin dağlarında çokça bulunur. Meyvelerinde organik asitler, sekerler,
pektin, tanen ve mirtilin denilen bir boya maddesi ile, A ve C vitaminleri
vardır. Yapraklari ve meyveleri kullanilir.
Kullanıldığı
yerler: Yaprakları şeker
hastalığında faydalıdır. Meyvesi dizanteriye etkilidir. İshali keser.
Yaban yasemini:
(Bittersüss /
Douce-amère / Bitter-sweet / Sofur / Solanum dulcamara / Bittersweet /
Douceamere)
Haziran-Eylül
ayları arasında mor renkli çiçekler açan, 1-2 m yüksekliğinde, sarılıcı, otsu
bitkiler. Yapraklar saplı, alt yapraklarının tabanları kalp seklinde, üst
yapraklar ise üç parçalıdır. Çiçekler, dalların ucunda, uzun saplı ve sarkık
bileşik salkım durumunda toplanmışlardır. Olgun çiçeklerin taç yaprakları geriye
dönüktür. Erkek organları (stamenler) çiçeğin ortasında sarı renkli bir konik
durum yaparlar. Meyveleri sarimsi kırmızı renklidir. Bitki rutubetli, nemli ve
gölgelik yerlerde, dere kenarlarında ve çitlerde yetişir.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Daha çok Kuzey
Anadolu’da olmak üzere Anadolu’da yaygındır.
Kullanıldığı
yerler: Bitki,
glikol-alkaloitler taşır. Yüksek dozlarda
zehirlidir. Ağrı kesici, deri
hastaliklarinda kan temizleyici, uyutucu, idrar arttırıcı ve müshil etkilere
sahiptir. % 1-3’lük çayı günde bir iki bardak içilebilir.
Yakı
otu: (Weidenröschen /
Epilobe / Rose-bay /Meragülü / Epilobium / Willow herb)
Nemli yerlerde
yetişen, pembe veya kırmızı renkli çiçekler açan bir veya iki yıllık otsu bir
bitki. Çiçeğin taç ve çanak Yaprakları dört parçalıdır. Tohumların tepesinde
tüylerden meydana gelen bir kisim vardır. Memleketimizde 21 türü
bulunmaktadır.
Kullanıldığı
yerler: Bitki, şeker,
tanen, yağ ve müsilajlar taşır. Bitkinin kökleri kabız edici ve yumuşatıcı
olarak gargara hâlinde kullanilir. Yapraklari yaraların üzerine konulursa,
şişkinlik ve iltihapları dağıtır. Çay olarak da içilir. Vücuda biriken zehirli
maddelerin atılmasını sağlar.
Yasemin:
(Jasmin / Jasmin /
Jasmine / Yasemen /
Jasminum)
Beyaz renkli ve
kuvvetli kokulu çiçekleri olan tırmanıcı bir bitki. Vatanı Himalayalar’dır.
Akdeniz bölgesi ikliminde kolayca yetiştiğinden süs bitkisi olarak
yetiştirilmektedir. Bitkinin yaprakları karşılıklı ve 5-9
yaprakçıklıdır.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Güney Anadolu
bölgesinde.
Kullanıldığı
yerler: Çiçekleri uçucu
yağ taşır. Uçucu yağ parfümeri sanayicinde kullanilir. Çiçeklerinden hazirlanan
çay (% 5’lik) göğüs yumuşatıcı ve sinirleri yatıştırıcı olarak kullanilir.
Yaseminin dallarından ağızlıklar yapilir. İtalyan yasemini, sari yasemin veya
yaban yasemini (Anadolu’da kurt düşürücü olarak kullanilan sari çiçekli çali
tipindeki bitkiler), Arap yasemini, Hind yasemini gibi çeşitleri
vardır.
Yavşan otu:
(Avrupa çayı /
Veronica / Water pumpernel / Veronique)
Sircagiller
familyasından, çiçekleri mavi ve beyaz bir renkte olan bir bitkidir. Yuvarlak
saplıdır. Duvar çatlaklarında yetişir. Taze iken kokusuzdur. Kuruduktan sonra
güzel kokar.
Kullanıldığı
yerler: Hazmı
kolaylaştırır. Baş ve kulunç ağrılarını keser. Çay gibi içilir.
Yenibahar:
(Pimenta
officinalis / Pimenta / Piment des Anglais)
Kullanıldığı
yerler: Damar sertliğini
önler. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve barsak gazlarını giderir. Unutkanlığı önler.
Vücudun direncini artırır.
Yer
elması:
(Topinambur /
Erdschocke / Topinambour / Hélianthe tubéreux / Jerusalem artichoke / Canada
potato)
Toprak altında
patates gibi yumruları olan bir sebze bitkisi. Vatanı Kuzey Amerika olmakla
berâber Avrupa ve Türkiye’de sebze olarak yetiştirilir.
Kullanıldığı
yerler: Besin maddesi
olarak inilin ihtivâ eder. Besin değeri patatese yakındır. Karbonhidrat
miktarının düşük olması sebebiyle seker hastalarının kullanabileceği iyi bir
besin kaynağıdır. Süt arttırıcı ve safra söktürücü etkisi de vardır. Haşlanarak
sebze olarak yenir. Bol idrar söktürür. Kabızlığı giderir. Anne sütünü
artırır.
Yılan
yastığı:
(Dana ayağı /
Eşek kulağı / Dracunculus vulgaris / Green dragon)
Yapraklari büyük
ve koyu kırmızı olan, mide bulandırıcı bir koku salan, büyük yumrulu bir
bitkidir. İstanbul çevresinde, Ege ve Akdeniz bölgesinde yetişir.
Kullanıldığı
yerler: Ateşi düşürür.
Terletir, vücuda rahatlık verir. Sinirleri uyarır.
Yonca: (Luzerne / Luzerne
/ Lucerne alfalfa / Medick / Medicago /
Luzerne trefle)
Yapraklari üç
parça olan otsu bitkiler. Meyveleri küçük fasulye gibidir veya helezon şeklinde
kıvrıktır. Gerek tırfıl (Torijolium) türleri gerek Yonca (Medicago) türleri
genel olarak yonca adıyla bilinir. Yoncanın hayvan yemi bakımından önemi oldukça
büyüktür. Bu maksatla memleketimizin çoğu yerinde ekimi yapılmaktadır. Tıbbî
olan türü kokulu yonca (Melilotus officinalis) olarak bilinir. Bu tür
haziran-eylül ayları arasında güzel kokulu, sarı renkli, küçük çiçekler açan
25-100 cm boylarında tarla ve yol kenarlarında rastlanan otsu bitkilerdir.
Çiçekleri dalların ucunda, uzunca ve dik salkımlar teşkil ederler.
Kullanıldığı
yerler: Kokulu yonca
yumuşatıcı olarak, romatizma ağrılarını teskin edici ve kabız
edicidir.
Su yoncası (Menyanthes
trifoliata): Avrupa ve Kuzey
Asya’da yetişen çok yıllık otsu bir su bitkisidir. Memleketimizde Kuzeydoğu
Anadolu bölgesinde görülür. Rizomları kalın, silindirik ve sürünücü, Yapraklari
uzun saplı üç parçalıdır. Çiçekler pembemsi beyaz renklidir. Bitki glikozit
taşır.
Kullanıldığı
yerler: Yaprak ve kökleri
iştah açıcı, kuvvet verici ve ateş düşürücü olup yüksek dozları
zararlıdır.
Yosun: (Moss /
Mousse)
Çiçeksiz
bitkilerin, suların yüzünde veya diplerinde bulunan bir şubesidir.
Kullanıldığı
yerler: Haşlaması barsak
kurtlarını dokur. Saçlar yıkanırsa kuvvetlendirir.
|