|
Üvez:
(Spierling /
Sperberbaum / Cormier / Sorber domestique / Service-tree / Sorbus domestica)
5-10 m
yüksekliğinde, Mayıs-Haziran ayında beyaz renkli çiçekler açan ve kisin
yaprağını döken ağaçlar. Yaprakları 7-11 çift yaprakçığa parçalanmışlardır.
Meyveleri 10-20 mm çapında, küre veya armut seklinde, yeşilimsi sarı veya
kırmızımsı-esmer renkli olup, buruk lezzettedir. Türkiye’de 11 kadar üvez türü
bulunur. Sarbus aucuparia türü kuş üvezi olarak bilinir ve Kuzey Anadolu’da
yaygındır. Sorbus domestica türü (üvez) Karadeniz bölgesinde tabiî olarak
yayılış gösterdiği gibi meyveleri için birçok bölgede yetiştirilir.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Marmara ve
Karadeniz bölgesi.
Kullanıldığı
yerler: Meyveleri
parasorbinik asit, malik asit, sekerler (sorbos) sorbitanik asit, pectin
karotensid ve vitamin C ihtivâ eder. Özellikle bir seker olan sorbos şeker
hastaları rejimi için iyi bir tatlandırıcıdır. Meyveleri ve Yapraklari kabız
edicidir. Yine meyveleri idrar söktürücü, kadınlarda âdetleri kolaylaştırıcı
etkilere sâhiptir. Meyveler C vitaminince zengindir. Onlardan şurup ve
ekstraktları hazırlanır. Yapraklarının % 5’lik çayı şeker hastalığına karsı kan
şekerini düşürücü olarak kullanılmaktadır. Zararsızdır.
Uyuz
otu: (Skabiose /
Scabieuse / Scabious / Scabiosa / Scabiosa maritima)
Haziran-ekim
ayları arasında, eflâtun, mavimsi veya beyaz renkli çiçekler açan, 50-100 cm
boylarında, dallanmış, bir veya çok yıllık otsu bitki. Çiçekler, sivri uçlu
mızrak seklinde yaprakçıklarla örtülü, yarım küre şeklinde bir arada toplanarak,
başçık seklinde çiçek durumları meydana getirirler.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Marmara
bölgesi.
Kullanıldığı
yerler: Süs bitkisi
olarak da yetiştirilmektedir. Tıpta kan temizleyici, terletici, yara iyi edici
olarak kullanılır.
Üzerlik otu:
(Syrische /
Steppenraute / Hermale / Harmel / Harmal / Peganum harmala / Nazarotu / Peganum
/ African rue)
Mayıs-Ağustos
ayları arasında yeşilimsi-beyaz renkli çiçekler açan, 30-50 cm boyunda, çok
yıllık otsu bir step bitkisi. Daha çok kumluk ve taslık yerlerde, mezarlıklarda
görülür. Gövdeleri yatık ve otsudur. Yapraklar çok parçalıdır. Çiçekler uzun
saplı ve tek bulunur. Meyveleri çok tohumlu, toparlak şekilde bir kapsüldür.
Tohumları kırmızımsı kahverengidir.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Orta
Anadolu.
Kullanıldığı
yerler: Çoğunlukla
tohumları kullanılır. Tohumlarında hamin, harmalin, peganin gibi alkaloitler
vardır. Kurt düşürücü ve narkotiktir. Halk arasında ezama, basura karşı ve tütsü
olarak kullanılır.
|