|
Ratanaya: (Krameria
triandra)
Baklagiller
familyasından, Amerika'da yetişen ve birçok türü olan bir bitkidir. Kökü (Radix
ratanhiae) toz haline getirilip kullanılır. Çiçekleri kırmızı, Yapraklari uzun,
ince ve uçları dilimlidir.
Kullanıldığı
yerler: Şurubu ishali
keser, barsak iltihaplarını giderir. Basur memelerine karsı pomad olarak
kullanilir. Diş sularının bileşimine de girer.
Râvend:
(Rhabarber/
Rhubarbe / Rhubarb / Ravendiyye / Isgin / Rheum ribes)
Mayıs-haziran
aylarında çiçek açan, 100-150 cm boyunda, çok yıllık, otsu bir dağ bitkisi.
Yapraklar bitkinin taban kısmında toplanmışlardır. Yaprak, kalp veya böbrek
seklinde, 30-60 mm ebadında, kenarları dişli, damarlar alt yüzden dışarı doğru
çıkıktır. Çiçekleri geniş bir bileşik salkım durumunda toplanmıştır. Çanak
yaprakları 6 parçalıdır. Meyveleri 10-15 mm uzunluğunda, kirmizimtrak renkli ve
kanatlıdır. Toprak altında etli bir rizomu bulunmaktadır.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Orta ve Dogu
Anadolu ile Akdeniz bölgesi.
Kullanıldığı
yerler: Tâze sürgün ve
yapraklari sebze olarak yenir. Kökleri kabız edici özelliktedir. Mide ve barsak
gazlarını giderir.
Rezene:
(Gemeiner /
Fenchel / Fenouil / Fennel / Raziyane / Tatli anason / Foeniculum vulgare /
Fenouil vulgarie)
Haziran-ağustos
ayları arasında sarı renkli çiçekler açan bir buçuk-iki metre boylarında iki
yıllık kokulu otsu bitkiler. Yaprakları saplı ve tüysüzdür. Bitkinin gövdeleri
dik, içleri boş silindir seklinde ve tüysüzdür. Çiçekler uzun saplı ve bileşik
semsiye durumundadırlar. Meyveleri silindir seklinde tüysüz ve yeşilimsi esmer
renktedir. Tohumları protein ve yağ bakımından zengin bir besi dokuya sâhiptir.
Birçok çeşidi vardır. Daha çok kayalık ve kurak yerlerde yetişir. Raziyane
ismiyle de bilinir.
Türkiye’de
yetiştiği yerler: Ege ve Akdeniz
bölgesi.
Kullanıldığı
yerler: Bitkinin
kullanilan kısımları meyve, kök ve yapraklardır. Rezene meyveleri müsilaj,
seker, nişasta, tanen, sâbit ve uçucu yağlar taşır. Midedeki gazi giderici, süt
çoğaltıcı ve yatıştırıcı (müsekkin) olarak çay veya toz hâlinde kullanilir.
Yapraklari yara iyi edici, kökü ise idrar arttırıcıdır. Boğmaca, dalak
hastalıkları ve idrar zorluğunda faydalıdır. Kan çıbanı ve göz zafiyetlerinde de
kullanilir.
Roka: (Raukenkohl /
Roquette / Rocket / Eruca sativa)
Bir veya iki
yıllık otsu bitkiler. Yapraklar toplu, dişli kenarlı ve tüylüdür. Çiçekler
sarimtrak veya beyazımtrak olup, üzerleri morumsu damarlıdır. Sebze olarak
bahçelerde yetiştirilir. Sert kokulu ve baharatlı bir bitkidir. Kök ve tohumdan
üretilir. Bol sulak yerlerde yetişir.
Kullanıldığı
yerler: Bitkinin
Yapraklari yakıcı, lezzetli bir uçucu yağ ihtivâ eder ve C vitamini taşır. C
vitamini miktarı oldukça yüksek olup, 100 gram tâze yaprakta takriben 150 mg.
kadar bulunur. Roka Yapraklari daha çok sonbahar ve kış aylarında salata olarak
kullanilir. İştah açıcı, uyarıcı, kuvvet verici ve öksürük kesici özelliği
vardır. Tohumları da aynı etkileri gösterir.
|